Bertsozale.eus | Bertsoa.eus | BDB Bertsozale Elkartea
Bertso Ikasgela logoa

Beste piztiak

2019-10-20


Gizakia ez beste piztiei buruz ariko gara oraingoan. Animalia bat bazina, zein zinateke eta zergatik? Zein piztiaren beldu zara? Etxean ba al duzu maskotarik?

 

Animalien erreinuan

 

Piztia bakoitzak baditu bere bertuteak, bere dohainak, biziraupenerako garatu behar izan dituenak.

Gizakiok asko dugu animaliengandik ikasteko.

Errepara dezagun bakoitzaren abilidadeetan...

 

Piztien bertsoak

Juan Kruz Beloki Aranburu “Motza”k jarritako sorta (1875 Zubieta-1940 Donostia), Eñaut eta Unai Agirrek abestuta. 

 

 

Txepetxa bai Segurola!

Pello Mari Otañok (1857 Zizurkil- 1910 Rosario) miresten zuen txori txiki honek harrapariei ihes egiteko zuen ingenioa.

Sorta eder honetan deskribatu zuen txepetxa!

 

 

Barraskilo lasterketan

Barraskiloak pazientziaren zenn maisu-maistra ditugu. Bidea pooooliki egiten dela gogorarazten digute.

Bertsoaldi honetan, baina, lasterketan jarri dute karakola tropela.

Denbora kontzeptu erlatiboa dela ikusiko dugu...

 

 

Balea, euskal arrantzaleen erraldoi kuttuna

X. mendean hasi zen balea arrantza Euskal Herrian, eta XVI. menderako industria oso bat garatzeraino iritsi ziren bertan, ontzigintzan eta arrantza teknikan erreferente nagusienetakoa zena. Zenbat azaina eta zenbat sarraski euskaldunek Ternuako lurretan.

Euskal Herrian harrapatutako azken baleatako bat da oriotarrek ehizatutakoa, 1901ean. Bertso hauek ederki deskribatzen digute itsasoko erraldoiaren berri eta arrantzaleentzat zuen esanahia.

 

 

Baserria aberetan aberats

"Aberats" izateak, abere askoren jabe izatea adierazten zuen. Baserriko ondasuna baita ganadua.

Ikus dezagun ukuilu honetan zer-nolako behiak, ardiak eta astoak ditugun...

 

Betroiarenak

Ferian behia erosi eta ukuilura ekarri du Juan Frantzisko Xenpelarrek, baina ez dauka itxura ederra gajoak...

Bederatzi puntuko neurrian jarritako sorta umoretsu honek deskribatuko digu zer egoeratan dagoen!

 

 

Kotxea baino maiteago astoa

Pello Errotak estimu handitan zeukan bere astoa, Arroma.

Urtean bitan (Eguberritan eta San Pedrotan) kafea ematen omen zion astoari, esanaz: 

"To, har zak; guk ere hartu diagu-ta!"

Lagun belarriluze hark zama lanak egiten zituen, traktorerik ez zen garaian. Bazekien Pellok hura ez zela edonor!

Behin Pello astoarekin zihoala, norbaitek burlan bertsoa bota zion albotik; bai Pellok azkar erantzun ere. Goza dezagun hika-mikarekin!

 

Komeria galanta pasa zitzaien beste behin, astoarekin, Pello Errota eta bere seme Miel Antoni. Errotan bizi ziren, eta alboan erreka zuten, noski. Behin, euri asko ari zuen eta errekako urak handituta zetozen. Pellok bidali du semea belazetik astoa ekartzera, baina han dabil Miel Anton, astoarekin erreka zeharkatu ezinda. Elkarri adarra jotzeko aukera ederra, egoera hori ere...

 

 

 

Ardiak melena mozteko zain...  

Ilekizkur arroaz, burusoil denei inbidia emanez desfilatzen dute belazean ardiek.

Baina uda datorrenean izerdi latzak, manta itogarri horren pean bizi direnek! 

Entzun dezagun bi ardiren arteko elkarrizketa, ilea mozteko iladan zain dauden artean.

 

 

Beti traban!

Zer diren amorragarriak ardiak, autoarekin goazela bide erdian agertzen zaizkigunean!

Eta zer diren amorragarriak auto gidariak, artaldearekin goazela bide erdian agertzen zaizkigunean!

Ikus dezagun artzaina eta auto gidaria nola moldatzen diren. Amets artzaina da, eta artaldea etxeratzen ari dela, bidean, Jone klaxona jotzen hasi zaio, erotu beharrean. 

 

 

Kalekumeak

Beti kalean bizi diren lau hankekoak ere badira, mozkorrez aparte...

Kaleko bizitza ere basa askoa baita!

 

Katukalen miauka

Maialen katukalen bizi da, katuz inguratuta. Gaur bere leihopean miauka hasi da Aitor.

 

 

Kale-garbitzailearen zaldi gizarajoa

Joxe Mari kale-garbitzailea bere zaldi zuriarekin aritzen zen lanean eta, nonbait, ez zion tratu onik ematen abereari: goseak zeukan, dena azal eta hezur. Zaldiaz kupituta, hara Bilintxek (Donostia 1831-1876) zer sorta jarri zion nagusiari.

 

 

Etxeko sofan, kide bat gehiago

Maskotak bizi dira gaur pertsona asko baino hobeto.

Zer kariñoa hartzen diegun etxeko hauei!

Beren leku propioa dute etxean, beren janari ontzia eta elikagai bereziak, beren garbiketa ohiturak eta zaintza arretak...

Baina etxean zein animalia sartu, ondo pentsatu behar da!

 

Maskota aproposaren bila

Maialenek urte asko darama bakarrik bizitzen eta maskota bat erostea pentsatu du. Animalia dendara joan da eta hantxe topatu ditu bost animalia, aukeran. Zein hautatuko ote du etxerako?

 

 

Etxeko katua

Etxeko katu maiteari Joxe Garmendiak jarritako sorta, hara!

 

 

Txakurkume bati

Gogorra izaten da gure etxeko kuttuna galtzen dugun unea.

Gillermo Albizuk txakurra falta zuela-eta hara zer bertso sorta argitaratu zuen aldizkari batean, gertaera azalduz eta txakurraren deskribapen zehatza eginez, aurkitzen zuenak itzuliko zion esperantzan.

Berreskuratuko ote zuen Gillermok Lagun?

 

 

Txirritak txakur bati

Bazkalondo batean pasa da Txirrita baserri baten aurretik, eta txakur ile-luze bat atera zaio zaunk zaunk eginez. Hara zer bertso kantatu zion...

 

Txakurra, zer eiten dek
bidian erdiyan,
oitura dan bezela
atari goardiyan,
ez al ditek jatenik
eman eguardiyan?
berri'ze aziko zaik
illea ipurdiyan.

 

Txakurra hezten saiatzen, jabea eta espezialista

Zakurra hizketan entzun al duzue inoiz, psikologoaren kontsultan? Ikus dezagun bada!

Manu Goioganak txakurra ekarri du etxera: Miren Artetxe. Baina ez dira elkarrekin moldatzen, eta espezialistarengana joan dira, Jokin Bergararengana. Zer ote du zakurrak? Edo zer ote du jabeak?

 

 

 

Zakurra eta katua, beti xextran

 

Nork paseatuko du txakurra?

Txakurra ekartzeko eta ekartzeko, anai-arrebok elkartuta matraka ederra eman ohi diegu gurasoei.

Baina behin etxean dugunean, egunero paseatzeaz nor arduratzen da?

Gai ederra dugu ofizioka aritzeko!

 

Gizabereak goza dezan, erabiliak

Gizabereok dibertitu gaitezen, espektakulu bat ikuste hutsaren apeta bete dezagun, gai gara animaliei bizi osoko askatasuna ukatzeko eta, hare gehiago, baita akabatzeko ere.  

Zertaraino den gizakia Jainko-usteko!

 

Zoologikoan dagoen tximu baten gogoeta

Barrotez bestaldetik begiratzen gaituen primate horrek, zer pentsatzen ote du gu ikusita?

 

 

Zezenaren azken pentsamenduak

Zer sentitzen ote du zezen plaza inguruko larreetan bere orduaren zain dagoen zezenak, plazatik "ole!" eta txalo zaparradak entzun bitartean?

 

Pasaiako plazan zezen baten balentriak

Zezenketak baino tratu hobea ematen dio sokamuturrak, adar-bikoari: banderilla eta ezpatarik ez baitago. Hala ere, estualdi larria ematen zaio abereari.

Sokamuturrean gertaera ezagunik izan bada, Pasaiakoa da: Juan Frantzisko Xenpelarrek jarritako Pasaiako plazatik bertso sorta hau zabaldu zelako, eskuz-esku, ahoz aho, gaur arte.

Guk ere ziur ezagutzen dugula... kanta dezagun karaokearen laguntzaz!

*Karaokearen egilea: Antton Jauregi.