Bertsozale.eus | Bertsoa.eus | BDB Bertsozale Elkartea | Bertsoeskola
Bertso Ikasgela logoa

Gau Beltza!

2020-10-19


Urriaren 31an ospatzen da "Gau Beltza", "Arimen Gaua" edo "Halloween" delakoa. Bertsotan ere beldurrari aurre egiteko prest?

 

Goxoki eske atea jo duen haurra eta Gau Beltzaz diskurtsoa ematen hasi zaion aitona

"Halloween" ospatzen ari da Maialen, mozorrotuta, goxoki eske herrian barrena. Andoni aitonaren atea jo du eta diskurtsoa ematen hasi zaio, Gau Beltzaren euskal tradizioaz.

 

 

GAU BELTZA

Euskal Herrian aspaldidanik ospatzen da arima hilen gaua... Gaur "Halloween" izenez ezaguna.

Kanta dezagun lehenik "Gau Beltza"ri eskainitako sorta hau eta, adi! Ea ondoren bertsoetan oinak zein ziren oroitzeko gai garen, memoria jolasean!

 

 

 

HALLOWEEN, EUSKAL OHITURA?

Nola ospatzen zen iraganean "Halloween" gaua, Euskal Herrian?

Entzun ditzagun adinekoak elkarrizketan, ahotsak.eus ekimenak sortutako bideo labur honetan!

*Bideoari lotutako proposamen pedagogikoa eskaintzen du Ahotsak Ikasgelan atariak, hemen.

 

ASMAKIZUNA... ZER OTE DA?

Jolas dezagun! Pantailari pistak eskatzen joango gara, "laguntza eskatu" botoia sakatuz. Horrela, pixkanaka 4 bertso entzuteraino iritsiko gara, aldiro pista berriak jasoz. Ea asmatzen dugun zein den hitz ezkututa!

 

 

 

BELDURRA

Hara Lazkao Txikik ze bi bertso kantatu zizkion beldurrari...

 

 

GURI ZERK EMATEN DIGU BELDURRA?

Beldurra sentitzea beharrezkoa zaigu, bizirauteko. 

Baina geuk hartu behar dugu mendean beldurra, eta ez beldurrak gu.

Hara hemen emozio horri eskainitako sorta eder bat!

 

 

Egin dezagun bertsotan!

Puenting egin nahi baina... beldurra latza!

Gure bizitzan, zein egoeratan sentitu genuen beldurrik gehien?

Puenting egitea ere izan daiteke horietako egoera bat. Pentsa dezagun zubi ertzean jarri garela, salto egiteko prest, baina, izu-ikara sartu zaigula hezurretaraino. Bertsotan egingo dugu egoera horretatik, umore punttuaz!

 

 

 

BALIABIDE OSAGARRIAK, "GAU BELTZAZ" ETA BELDURRAZ

gaubeltza.eus

Arimen gauaz Euskal Herrian dauden ohiturei buruz gehiago jakin nahi? Gure herrian goxoki-eske irten nahi dugu, eta zer abestu, nola mozorrotu pentsatzen ari gara? Euskaltzaleen Topaguneak osatutako atarian arakatu dezakegu: gaubeltza.eus

 

BERTSOTAN JASO IZAN DIRA HILTZAILEEN TESTIGANTZAK ERE

"Gau Beltzean" hiltzaileei buruzko istorio beldurgarriak kontatzea gustuko dute askok: izuak dar-dar jarriagatik, entzun egin nahi pasarte odoltsuak! Guk ere gustuko al dugu istorio beldurgarriak entzutea?

Prest bagaude, aukera ederra dugu Zuzeu atariak osatu duen Euskal Gaizkileak  serieari esker: kapitulu bakoitzean, Euskal Herrian iraganean gertatu zen krimen bat ezagutzera ematen digute. Irrati-nobela gisako ahozko narrazio hauetan, pertsonaiak eta narratzaileak ariko dira kontalari, soinu efektuz lagunduta. Eta, kapituluaren amaieran, krimen haren ondotik jarri zen bertso sorta ezagutuko dugu. Izan ere, iraganean krimenak burutzen zirenean, ohikoa izaten zen bertso sortak jarri eta gertaeraren berri zabaltzea, herriz herri, ahoz aho.

 

Itzali argiak, itxi begiak eta entzun... Beldurra sentitzeko prest?

 

14 heriotzena (1826) - Historiako bertso sortarik heavyena! 

 

Berdabioko atea - "Goizuetan bada gizon bat, deitzen zaio Trabuko"...

 

Martin Larralde "Bordaxuri" -  "Galerianoaren kantua"

 

Muatzeko desgrazia

 

14 HERIOTZENA

Bertsolaritzaren historian sorta gore-rik bada, hori 14 heriotzena da. Hara perkala:

Hiltzaileak, Joxe Larrañaga Juaristi mendarotarrak (Gipuzkoa), 25 urterekin 14 hilketa zituen eginak. Kartzelan zegoela, 1826an, heriotza zigorraren zain, bertsolari bati eskatu zion enkarguz bertso sorta hau jartzeko, bere ibilera odoltsuaren berri ematen. Bertsolariak 20 bertsotan kontatu zituen, zehaztasun handiz, Joxe Larrañagaren basapiztiakeriak. 

Joxe Larrañaga garrotera kondenatu zuten, eta 14 puska eginda bukatuko zuen, noski... baina misterioak bizirik darrai: nor ote zen bertsoak idatzi zituen bertsolaria? Sinatu gabe utzi baitzuen lana. 

Bertso sorta eta bere inguruko guztia, hemen dugu ikusgai.

 

HERIOTZARI DIOGUN BELDURRAZ...

Maite dugun jendea galtzeko beldur gara askotan.

Sorta honetan, aititeren hiletatik bueltan elkarrizketan entzungo ditugu neba-arrebak...